Kuzul ar Brezhoneg

Bodad aozadurioù sevenadurel brezhonek

Blog

  • Skrivagnerezed 10

    Meavenn
    Fant Rozeg / Françoise Rozec (Brest-Sant-Mark 1911 – Plegastell 2001)

    pezh-c'hoari

    Marv er gêr


    Emeur e ti un den-a-vor e Bro-Leon. Marv eo eizh deiz 'zo. Emañ an intañvez, Liz, oc'h evañ kafe gant c'hoar an hini marv, Chann, a zo plac'h yaouank kozh, ha kemenerez eus he micher. Emaint er sal vras en traoñ, e-touez an arrebeuri eus ar vro hag an holl draoù a vro estren bet degaset gwechall gant an hini marv. A bep seurt ez eus, armoù dreist-holl, ha pennoù koad du renket ingal war ar mogerioù. An noz a zo deuet, koan a zo bet debret. Pell 'zo dija he deus lavaret Chann e rankfe mont d'he gwele, er gambr war lein.

    Chann - Nann, Liz, amzer 'zo. N'ouzon ket ha ma 'z oc'h graet eveldon, c'hwi ivez. N'on bet morse evit komz eus traoù sirius goude koan. Chom a reont war va c'halon ha ne c'heller ket kousket goude-se. N'oc'h ket skuizh, c'hwi? C'hoant am eus da vont da gousket, evit gwir...Ya, 'vat, ur banne kafe ho pije c'hoazh? Ne rankfen ket, sur... Ma vijen en ho lec'h e stlapfen an holl banneoù du-se e-barzh an tan. Dañjerus int. Dañjerus int, m'hel lavar deoc'h. Lavaret e vije o deus un dra bennak da lavaret.

    Liz - N'int ket bev, Chann. Kemerit un tamm sukr. Petra o dije da lavaret?

    Chann - Evel m'o dije gwelet un dra bennak en ti-mañ.

    Liz - Meur a dra o deus gwelet... Ho preur a naetae anezho bep Gwener. Ha marv eo d'ur Gwener ivez.

    Chann - Ganet d'ur Gwener, marv d'ur Gwener. Pep hini a gav din en deus un devezh dezhañ e-unan e-giz-se... hag ez eus devezhioù a gasaan me, al Lun, ar Merc'her, n'ouzon ket. N'eus ket un devezh hag a zo deoc'h? Nann? Souezhus e kavan ac'hanoc'h, Liz. Mestrez-skol oc'h chomet atav. Lavaret e vije emaoc'h e-touez tud hanter ziot hag hanter zrouk, evel bugale, ha neuze n'hoc'h eus fiziañs nemet ennoc'h... Sellit, sot on bet o kemer kafe ur wech all. Santout a ran va c'halon o piltrotat...

    Liz -Skuizh ez oc'h, Chann. Labourat a rit un hanter re.

    Chann - O, ne ran ket mui. Dres evel va breur e teuin da vezañ moarvat. Dec'h e selaouen ouzh va c'halon e-pad an noz. Mont a rae evel un treñ patatez diviet. Ne gleven nemeti en deñvalijenn, hag ar razhed...Gwechall Liz, en ti-mañ e oant dañserien dispar, ar razhed. Bremañ int labourerien. Ret e vije deoc'h kaout ur c'hazh pe kemer arsenik. N'hoc'h eus ket soñjet prenañ arsenik morse?

    Liz - Nann, sur, perak?

    Chann - Met evit ar razhed evel-just.

    Liz - Me m'eus aon rak an holl loened.

    Chann - E-giz ur gwir vestrez-skol, a lavaran deoc'h, e-giz ur plac'h savet e kêr... Atav ez eus bet razhed amañ. Karout a raen selaou outo e-pad an noz. Soñjet em eus em bugaleaj, a zo bet ken hir.

    Liz - Ar bugaleaj a vez bepred re hir.

    Chann -Marteze a-walc'h. Hag en ti-mañ e kreden klevet a-greiz-holl, hep soñjal, mouezh va mamm, mouezh va breur. Soñj hoc'h eus eus mouezh va mamm pa oa mezvez?

    Liz - Met, Chann...

    Chann - Gouzout a ran. Ne oa ket tomm deoc'h. Ur vamm-gaer a c'hell ober n'eus forzh petra. Marv eo avat. Marv eo va breur ivez...Ret eo da bep hini mervel a drugarez Doue. Ha ne vije ket lavaret pa weler an holl ardoù a ra an dud war-lerc'h o zud marv. Daoust hag ez omp graet da badout? Ma ! Petra fell deoc'h, ken iskis eo spered an den....
    Pebezh sotoni... Ar marv da skouer, me zo sur e teu deoc'h e-giz ar c'housked pe ur bugel, d'an diaesañ. Ne vije ket diaes lazhañ unan bennak pa ouzer petra eo ar marv e gwirionez.

    Liz - Met, Chann...

    (Gwalarn, niv. 160, Kerzu 1943)

     

  • Gouel al levrioù e Breizh 2020

  • Radio Kreiz Breizh

    "Abadenn skignet d'ar 07.09.2020

    Pennad-komz gant Magali Baron kaset da benn gant Tomaz Laquaine

    Emgav gant tud Kuzul ar Brezhoneg a ginnig al levrioù nevez embannet gant an tier-embann brezhonek. Lakaet vo ar gaoz war TRI DEVEZH, un danevell gant Petros Markaris, troet diwar ar gresianeg gant Alan Botrel, hag embannet gant An Alarc'h. Un danevell o c'hoarvezout en Istanboul e Turkia er bloavezhioù 50 e-metoù ar gumuniezh c'hresian, da-geñver un darvoud istorel nebeut anavezet."

  • Skrivagnerezed 9

    Annaig Renault
    1946 Neuilly-sur-Seine - 2012 Roazhon

        Perak he doa bet ar c'hoant, en endervezh-se, da lenn ar c'hozh romant-mañ a oa bet dilezet abaoe kement a vloavezhioù war estajerennoù an armel-levrioù? He leziregezh, he flanedenn, he zaol-chañs? Parañ a reas he selloù war ur golo gwenn deuet da vezañ damvelen. Ne oa ket tu dezhi da c'houzout e vefe pajennoù all he defe da dreiñ. Tudennoù all da gejañ ganto, buhezioù ha lec'hioù all da zizoleiñ.
        Landreantiz a oa kouezhet warni, landreantiz eurzvezhioù flamm an hañv. Neizhiet en ur gador-vrec'h e skeud ar skavenn-wrac'h, e krogas da lenn. Tro-dro dezhi e klaske pep tra he distreiñ diouzh he levr : c'hwez an douar, frond pebr ken anavezet ar bleunioù tost dezhi, safron ur wenanenn. Buan-tre ne oa mui war evezh. Riklañ a reas ar romant diouzh he daouarn. Ne glaskas ket adkemet anerzhañ abalamour d'ar morzadur. Diskenn a reas he selloù betek ur gartenn-bost hag a oa kouezhet, ur gartenn bet lezet e-barzh gant ul lenner all da verkañ ur bajenn. Test disoñjet eus eurvezhioù tremenet. Lufr al luc'hskeudenn a zañse en heol war ar grouan.
        Ar ranellded a gasas anezhi da lenn ar pezh a oa skrivet war an tu gin : «Gant ma zeneridigezh evit an eurvezhioù boemus bevet ganeoc'h en Heidelberg. A. Müller». Al luc'hskeudenn a ziskoueze tiez kozh ha romantel er serr-noz.
        Eus piv da biv al linennoù-se? Dibosupl da zivinout. Mistr oa ar skritur ha dianav an den. Kouezhañ a reas, a-benn ar fin en ur c'housk skañv evel hini ur babaig.
        Mouezh he mamm he dihunas a-bell.
        « Ur banne te? »
        « Ya, gant plijadur. »
    En he bizied e oa chomet ar gartenn.
        « Sell ouzh ar pezh 'm eus kavet. Ha prestet e oa bet al levr-mañ da unan bennak? »
    Trubuilhet e seblantas ar respont.
        « Me 'garfe gouzout evit piv e oa bet skrivet. »

    Evel-se e krog ar romant Dec'h zo re bell dija, Mouladurioù Hor Yezh, 2009.

  • Skrivagnerezed 8

    Nathalie de Volz-Kerhoënt
    Baden 1871 - An Oriant 1964

    Sinañ a rae Gwenfrewi

    An Naoned
    En Nañned

    Er roue a Frañs, Herri pear, a lein kastel Nañned a daulé ur sel tro ha tro dehon ar gerbén Duked Breiz hag e chomé bamet dirak gelloud Breiziz épad er Grennamzér. En un taul e laras d'er re e oe doh en héli :
    “Duked Breiz ne oent ket kansorted distér anehé !”
    Hiziù en dé, paud mat a Vretoned e ia d'én Nañned hag e drémen dré en hent-hoarn étal kastel hon Duked brudet, meit ped anehé é chonj én brinsed mat sé en des dihuenet, hor bro doh pep sort enebourion... Hui, Breiziz, brogarerion gredus, kerhet un dé benak de huélet er Gér-sé e zo houn ag en amzer ma oé Breiz ur vro galloudus ha digabestr.
    Da getañ, sellet mat doh en Iliz-vamm e zou doh hou kortoz ar er voten ha d'en dias kastel an Hermin. En iliz getañ e oé saùet get sant Klér ar léh un templ pagan, él ma vezé kavet é pep léh en amzer ma oé er Romaned mistr ér vro. En iliz e oé deit de vout kaer ha pinùik biskoah kement aral, édan goard eskob sant felix. Arlerh é varù revinet hag intañnet e oé bet get el laeron-vor, hanùet Normanded.
    Neoah en dervet kuéh roué Breiz Alan Barùek e ziredas hag arlerh un emgann start e voutas ér méz ag er vro er Normanded e déhas ar ou bageu trema ou bro e hrér hiziù en dé en Norvéj hag en Danemark anehé.
    Ean e adsaùas en iliz diskaret hag e saùas ur hriùléh, hanùet kastel er Bouffay tost erhoalh aveit dihuen en iliz neué ha kêr en Nañned.
    Epad er hantvléadeu arleh, pep eskob e lakas é boén d'hé hreskat hag é has ar gaerat muioh mui pepet betag hub amzér-ni. En iliz-vam e hellér guélet bé en Duk franséz  Eil hag é bried Margeit a Foix, kizellet get un dén a Gastel-Pol, brudet ar é vichér, Mikél Colomb. (...)
    Rekis e vezé liés dihuen kér Nañned doh ardeu hun enebourion ; Duked breiz a saùas tro ha tro mangoérieu get tourieu hag ur hriùléh neùé. Heneh é kastel en Hermin e vé guélet hoah hiziù en dé. Kastel kaer meurbet mar des ha ken inourapl él kriùléhieu hun amzér-ni.
    Eleih a dreu a bouiz vras é hanes Breiz e zo digoéhet ér hastél-sé : guélet en des déieu a zeverrans, a eurusted hag a leùiné, meit, siouah! Guélet en des eùé déieu lan a dristé hag a hlahar aveit hur bro karet.

    Tennet eus “Er bleu keltiek, sorbienneu ha guerzenneu”, 1930, hag adskrivet er memes doare.

  • Keleier an embann niv. 24

    Evit ma chomo bev an embann brezhonek,
    Lennit, prenit, roit levrioù e brezhoneg !

    Pelec'h kavout kelaouennoù pe levrioù brezhoneg da lenn ha da brenañ an hañv-mañ pa'z eo bet nullet an holl zegouezhioù sevenadurel er vro pe dost ? Estreget un nebeud stalioù-levrioù a laka war wel levrioù ha kelaouennoù en hor yezh ne vo digarez all ebet koulz lavaret. Kuzul ar Brezhoneg e Lannuon a vo digor e-pad an hañv. Gant plijadur e vo degemeret an neb a garfe pourchas pe gwelet hon embannadurioù kozh ha nevez.

    Gwelloc'h eo pellgomz pe kas ur postel a-raok dont.
    Hetiñ a reomp un hañvezh laouen ha disoursi d'an holl ac'hanoc'h.

     

  • Skrivagnerezed 7

    Jann Jouan a Gervenoael
    1873-1956

    En ur vro, tost d'hon hani-ni, eh eus koefoù ront àr hir, bras èl un delenn kistin pleget dre an hanter. Da betra e servij an tammig teod kazh-se àr lein ar penn? A-dra-sur nend eo ket evit parraat doc'h an heol eo. Tuchant ne chomo mui lec'h evit lakaat men ur spilhenn enne.
    Klevet em eus lâret -ne ouian ket mard eo gwir- penaos gwezharall, er vro-sen ar c'hoefoù a oa ivez hir ha ledan èl dre-mañ; mes un deiz ur c'hleñved bras a gouezhas àr ar c'hizhier. Setu levenez vras e rouantelezh ar razhed. Holl em zastumont, ha bemdez e veze chervad gete. Mes emberr ar bevañs a vihanaas: debret o doa ar pezh a oa moaiand da chaokiñ. Ret-mat e oa bet dezhe enta esae kavet boued arall. Un noz, etre ma oa kousket an holl, un nebeud ag al loened-hont em dolpas er vro-se a gomzan deoc'h anezhi hag en em lakaas da grinat troenn ar c'hoefoù; rak, èl ma ouiit, troennoù ar c'hoefoù a vez ampezet hag ar razhed a blij bras an ampez dezhe. E welet o c'hoefoù dispennet, ar merc'hed-se, staget start doc'h o danvez, ne vennazont ket dispign ar gant evit o reneveziñ.
    Neoazh, kentoc'h evit chom diskabell, int a zougas èl-se relegoù o c'hoefoù! Adal ar prantad-se, giz ar c'hoefoù krignet a chomas er vro.

    Jeanne Jouan de Kervenoael. Sinañ a rae Guérénennig Breih.

    Evit ar merc'hed, àr ar c'hoefoù, Dihunamb 8, C'hwevrer 1906.

    Tennet diwar al levr Torkad, embannadurioù Al Lanv

  • Skrivagnerezed 6

    « O ! Va bro ! E pep lec'h e vije komzet neuze eus da vugale gant ar brasañ doujañs, gant souezh, gant admirasion ! Ouzhpenn da vac'herien, oa brudet ivez da varzhed ha dreist-holl Marzhin ar barzh a skiant vras. Desket oa bet en enez Mon gant ar re ziwezhañ eus an drouized, hag a oa deuet gouiziek en o skiantoù, sant Koulm er greas gouiziek.
    N'hellfen ket echuiñ an noz-mañ, ma teufen da lavaret deoc'h an holl istor eus Marzhin an divinour. Eñ, a lavarer, a ouie an holl draoù kuzhet ha skrivet en deus ar pezh a erruas, hag a-wechoù ar pezh oa da erruout. Bez zo muioc'h c'hoazh, rak klevet em eus lavarout penaos Marzhin zo atav bev, emañ, kredit ma karit, en ur bez e koad Brekilien ha ne ouzer ket an amzer ma vo digoret e vez. Ya, kousket eo Marzhin, ne glever mui e vouezh o tiskleriañ o riskl d'e genvroiz ker. Koulskoude ar Vreizhiz e c'hortoz c'hoazh, hag o deus kredet e oa dihunet pa o deus klevet, un nebeud bloavezhioù 'zo, mouezhioù dous o kanañ meuleudioù ar vro (Barzhaz Breizh). Arzhur ivez zo kousket, petra bennak ma eo bet skoet gant e niz Mordred an treitour. Ne oa gwelet mui er bed : ar Vretoned a hed anezhañ ivez, ha pep kalon a lavar : - Pedavare a zeui da zihun Arzhur ar Braz, ha da gemerout e gleze mat Eskalibar ? Galv da Vretoned hag e teuint en dro dit ! »

    Tennet eus Histor ar Vreiz, 1863

    Anna Vezmeur (Anne Le Bastard de Mesmeur)
    Kemper 1823 - Kraozon 1909

     

Pajennoù

Subscribe to Blog